سیاه دانه آنتی اکسیدان بوده ، رادیکال های آزاد را از بین برده و ضد سرطان است . خواص کاهش فشار خون ، اوره خون ، تقویت سیستم ایمنی داشته  و ضد ویروس و میکروب قوی است .

طی مطالعات فراوان فواید سیاه دانه در بالابردن مقاومت و ایمنی بدن و اثرات ضد سرطانی آن به اثبات رسیده است .سیاه دانه ضدنفخ بوده و در رفع کولیک موثر می باشد. همچنین در درمان اسهال ساده و خونی، رفع یبوست و تسکین هموروئید یا بواسیر موثر است .

نام علمی: nigella sativa

نام عمومی:black cumiiv

نام انگلیسی:black cumiim

نام عربی: شونیز

نام آلمانی:echter schwar

نام فرانسوی: nigelle des jardins

خانواده:ranunculaceae- آلاله

گیاه شناسی سیاه دانه

سیاه دانه گیاهی است علفی و یکساله به ارتفاع تا ۴۰ سانتی متر که گاه ازکرک های ظریف پوشیده شده است. برگ های آن دارای تقسیمات زیادی است به طوری که باریک و به شکل نخ مانند درآمده است.

گل ها تک تک بر روی ساقه قرار گرفته اند و به رنگ سفید مایل به شیری می باشند. کناره گلبرگ ها اکثرا به صورت نوار نازکی به رنگ سبز و یا مایل به آبی می باشد.

دانه های این گیاه سیاه رنگ، زاویه دار و معطر است و در صورتی که له شوند، بوی تندتری از آنها ساطع می شود. گل ها بیشتر در بهار ظاهر می شوند و دانه ها در تابستان به رشد کامل می رسند. سیاه دانه در جنوب اروپا، بعضی از نواحی آسیا و نقاط مختلفی از ایران می روید. قسمت مهم مورد استفاده دانه های آن است.

تاریخچه سیاه دانه

بر طبق مدارک موجود، مصرف سیاه دانه به ۲۰۰۰سال پیش باز می گردد و بنا به برخی گزارش ها، استفاده ازسنتی دانه آن مربوط به ۱۴۰۰سال قبل می شود. سیاه دانه در مقبره توتن خامن آشاه پیدا شد.

مصرف آن در خاورمیانه آغاز و در سراسر اروپا و آفریقا گسسترده شد.

مصریان باستان معتقد بودند که گیاهان دارویی مانند سیاه دانه، نقش مهمی در زندگی پس از مرگ دارند.دیوسکورید، پزشک یونانی ، در قرن اول میلاد، براساس مدارکی مصرف دانه گیاه را برای مشکلات متنوعی از جمله:سردرد، دندان درد، گرفتگی بینی و کرم های روده ای موثر می داند.

ترکیبات مهم سیاه دانه

یکی از اصلی ترین ترکیبات دانه ی این گیاه روغن ثابت است که حدود ۴۰درصد از وزن آن را تشکیل می دهد. مهم ترین اسیدهای چرب آن روغن لینوئیک، اولئیک،پالمتیک و استئاریک است.

اسانس سیاه دانه حداکثر ۱.۴ در صد می باشد که مهم ترین اجسام آن تیموکینون و نیژلون است .

دیگر ترکیبات مهم سیاه دانه

آلکالوئید از جمله نی ژلامین ان اکساید

ساپوتین از جمله ملانتین

اسیدهای آمینه از جمله آرژنین، میتونین، لیزین ، گلیسین و لوسین

فیتواسترول ها

پروتئین به میزان ۲۱درصد

کربوهیدرات ۳۵درصد

چربی ۳۶درصد

فیبرخام

املاح کلسیم

آهن

سدیم

پتاسیم

اسیدهای گلوتامیک و آسکوربیک

داروشناختی و اثرات مهم سیاه دانه

یکی از مهم ترین فواید سیاه دانه تاثیر مطلوب آن بر سیستم روده ای- معده ای است.

این گیاه ضدنفخ بوده و در رفع کولیک موثر می باشد. همچنین در درمان اسهال ساده و خونی، رفع یبوست و تسکین هموروئید یا بواسیر موثر است .

طی مطالعات فراوان فواید سیاه دانه در بالابردن مقاومت و ایمنی بدن و اثرات ضد سرطانی آن به اثبات رسیده است .

تحقیقات نشان داده است که مخلوط گیاهان سیاه دانه و زعفران به همراه سیستئین و ویتامین E اثرات جانبی سیس پلاتین ، شامل عوارض نفروتوکسیسیته سین پلاتین را در موش های آزمایشگاهی کاهش می دهد.

همچنین سیاه دانه در آزمایش های خارج از بدن باعث افزایش تعدادی از اینترکولین های انسانی و تغییرماکروفاژها شده است. همچنین آزمایشها خاصیت ضد تومور-ضد بعضی سلول های کارسینوما را در سیاه دانه نشان داده است.

این آزمایشها در داخل بدن نیز به طور کامل انجام شده است .

در کاشت سلول های انسانی تیموکینون و دی تیموکینون خاصیت سیتوتوکسیک را نشان داده است.

آزمایش دیگری بر روی سیاه دانه نشان داده که سیاه دانه قادر به خنثی کردن سموم کبدی است.

مصرف موضعی این گیاه به شکل مرهم ، که از له شده ی دانه ها به دست می آید، برای کاهش تورم و به خصوص درد روماتیسم موثر است . روغن سیاه دانه نیز ضد ورم است و به عنوان ضد اکسیدان قوی عمل می کند.

یکی دیگر از فواید سیاه دانه که در تحقیقات جدید مورد تایید قرار گرفته ، تسکین سردرد است.

خاصیت دیگرآن ، کاهش قندخون می باشد و برای افردی که به انسولین وابسته نیستند، مفید است.

سیاه دانه کرم کش نیز می باشد و اسانس آن خاصیت ضدکرم و میکروب دارد.

درقدیم از سیاه دانه برای درمان آب مروارید، آبسه ها، پارازیت ها و دیگر موارد عفونی استفاده می کردند.

سیاه دانه برای زنان در تحریک قاعدگی، به عنوان قاعده آور و افزایش شیر موثراست و در رحم خاصیت ضدانقباض ایجاد می کند.

احتیاط

گزارش های نادری از حساسیت موضعی به روغن سیاه دانه وجود دارد.

مصرف در دوران شیردهی و بارداری

مصرف سیاه دانه در دوران شیردهی بلامانع است اما هنگام بارداری توصیه نمی شود.

مهم ترین اثرات گزارش شده ی سیاه دانه

سقط کننده

آمیب کش

ضد درد

ضد میکروب

ضد سرطان

پادزهرجیوه

ضدحساسیت

ضد اکسیدان

ضداکسی توسیک یا ضد انقباض رحم

ضداسپاسم

ضدویروس

بازکننده ی برونش ها

ضدقارچ

ضدنفخ

CNSدپرسانت

ضدحاملگی

هاضم، معرق و مدر

شیرافزا

کاهنده پرفشاری خون

کاهنده ی اوره خون

محافظ کبد

محرک سیستم ایمنی بدن

حشره کش و کرم کش

مسهل

محرک تنفسی و تقویت کننده ی معده

نکات قابل توجه:

درصفحه ی ۸۸ کتاب هندبوک آومدیسینال هربز چاپ دوم سال ۲۰۰۲ ، جیمز ای داک از قول پیامبر عظیم الشان اسلام در مورد سیاه دانه چنین نوشته است :

” حضرت محمد سیاه دانه را دوای همه دردها می دانسته و از ۱۴۰۰سال قبل مصرف آن را به مسلمانان توصیه فرموده اند، به همین جهت سیاه دانه یکی از مشهورترین گیاهان دارویی در جهان اسلام است”

محصولات مرتبط با سیاه دانه :

محصولات مرتبط :

سیاه دانه بسته بندی

صابون سنتی سیاه دانه

روغن سیاه دانه