سنجد منبع ویتامین C و تقویت سیستم ایمنی بدن می باشد. پودر آن درمان پوکی استخوان و درمان شکستگی استخوان است .سنجد برای سرماخوردگی، آنفلونزا، گلودرد، سرفه و تب مفید است.

میوه سنجد در درمان بیماری های دهان و دندان، زخم معده و آرتروز نقش دارد،بهتر است میوه سنجد را به عنوان میان وعده استفاده کرد.امروزه از درخت سنجد و میوه سنجد در صنایع غذایی، صحی، دارویی، عطرسازی و صنایع چوب استفاده می شود.

نام فارسی: سنجد

نام علمی:elagnus angostifolia

نام عمومی:russian silverberry, oleaster

نام انگلیسی:Russian olive,oleaster

نام فرانسه:chalef

نام آلمانی: oleaster

نام خانواده:elagnaceae

گیاه شناسی

درخت سنجد درختی است که ارتفاع آن به ۷متر می رسد. تمام قسمت های گیاه از پرزهای فشرده نقره ای پوشیده شده اند و ممکن است خاردار یا بی خار باشند.

برگ های آن بیضی ، دراز ، نوک تیزبه طول تا ارتفاع ۹ و عرض تا ۲.۵ سانتی متر می باشند.

سطح رویی برگ ها سبز مایل به خاکستری و سطح زیرین سفید نقره ای است.

گل های کوچک گیاه به تعداد یک تا سه عدد به رنگ زرد کمرنگ و به صورت نر و ماده یه به طور مجزا نر و ماده هستند.

این گل ها بوی بسیار نافذی دارند و در اوایل تابستان ظاهر می شوند.

میوه بیضی شکل سنجد شبیه و به اندازه زیتون، به طول تا ۱.۷ سانتی متر و به رنگ نارنجی مایل به قرمز و دارای طعم ملایم و قابض است.

سنجد بومی نواحی غربی و مرکزی آسیا، از روسیه و قزاقستان تا ترکیه و ایران می باشد

در بیشتر نقاط ایران ، به خصوص در استان های آذربایجان، کردستان، همدان، اصفهان، فارس، خراسان، تهران و بلوچستان می روید.

ترکیبات مهم

گل های سنجد دارای اسانس معطری است که مواد موثر آن اولین بار در سال ۱۳۷۸ مورد شناسایی قرار گرفت.

نتایج این پژوهش نشان داد که مهمترین ترکیبات اسانس شامل:

اتیل سینامات ۸۱.۲درصد

دوکوزان۱.۷ درصد

تری کوزان۰.۵۵ درصد

هنی کوزان ۰.۹ درصد

متیل سینامات۳.۸ درصد

سیس و ترانس اتیل بنزوات۰.۱۱درصد

نونانال ۰.۲۲ درصد

سینئول ۰.۱۱ درصد می باشند.

میوه، برگ و ساقه سنجد حاوی ترکیبات تاننی، ساپونینی ، فلاونوئیدی و آلکالویید است.

همچنین ترکیبات قندی، چربی، کاراتنوئیدها و ویتامین ها، از جمله CوE از ترکیبات میوه است.

داروشناختی و اثرات مهم

با توجه به مواد موجود در میوه و سایر قسمت های سنجد می توان اثرات :

قابض ، محرک، ضدالتهاب، ضد اکسیدان، ضدسرطان و رفع مشکلات معده و روده را برای آن پیش بینی نمود.

با توجه به اینکه تحقیقات چندانی درمورد خواص و مواد سنجد در ایران صورت نگرفته است

می توان به نظریات دانشمندان و منابع طب سنتی توجه نمود.

ابن سینا درکتاب قانون راجع به سنجد چنین گفته است:

غبیرا یا سنجد دارای طبیعت سرد و خشک است.

هر خونریزی را بند آورد.

صفراآور است.مستی شراب را کند می گرداند.

در علاج سرفه مفید است.ازاستفراغ جلوگیری می کند.

بندآورنده شکم-ضداسهال است و ادرار را زیاد میکند.

خواص سنجد در مخزن الادویه

درمخزن الادویه راجب به سنجد چنین آمده است:

غبیرا را به فارسی سنجد گویند.

میوه درختی است بزرگ به قدر عناب و درمناطق بسیارسرد می روید و برگ آن خشن است.

درخت دونوع است ، نر و ماده که نر آن ثمر نمی دهد

ماده آن دو نوع می باشد:

یکی میوه آن به اندازه عناب و پوست آن نازک است که بعد از رسیدن پوست آن سرخ می گردد و از مغزخوب جدا نمی شود.مغز آن سفیدرنگ، شیرین و خوشبو و خوش طعم است که هسته کمی طولانی ، شبیه هسته عناب دارد

نوع دیگر، میوه اش بزرگتر از نوع اول است و پوست آن از مغز جدا می شود. مغز آن سفیدرنگ و نرم مانند آرد می باشد و هسته آن به آسانی جدا می گردد . این نوع، شیرینی کمتری دارد و درفارسی به آن سنجد آردی می گویند.

هر دونوع وسط تابستان می رسند و قوت آنها تا دوسال باقی می ماند.

طبیعت آن سرد و خشک و میوه اش مقوی و مفرح است. برای درمان سردرد و سرفه مفید می باشد.

مقوی معده و ضد استفراغ و صفراآور است ، خام آن ضداسهال است.

گل آن سفید مایل به زردی است و بعضی زعفرانی رنگ گفته اند.

طبیعت گل آن گرم و خشک و بسیار خوشبو و تند می باشد و استشمام بوی آن محرک شهوت زنان، خصوصا زنان و دختران جوان است.

بوی گل آن مفرح و مقوی دل و دماغ و آشامیدن آن مقوی دماغ و قلب است.

همچنین گل آن جهت امراض سینه و ریه، معده و جگر و آب آوردن انساج، لرز و یرقان مفید است.

برگ تازه آن برای درمان زخم و عفونت مفید می باشد و اگر برگ تازه نباشد، برگ خشک هم مفید است.

نکات قابل توجه:

درتجزیه و شناسایی مواد تشکیل دهنده اسانس گل سنجد، مواد محرک هورمون های زنان تشخیص داده شده است که مطالب اظهار شده در مخزن الادویه این مورد را تایید می کند.

کمیت و کیفیت مواد موجود در اسانس سنجد ایران شباهت زیادی به اسانس گل سنجد کشور چین دارد. این شباهت به خصوص در جسم اصلی آن یعنی اتیل سینامات می باشد.

محصولات مرتبط با این نوشته

گل سنجد

سنجد بسته بندی

سویق سنجد

سویق کامل

سویق استخوان ساز